YEME BAĞIMLILIĞI NEDİR?

Yeme bağımlılığı, damağı yüksek derecede uyaran, besin içeriği düşük (genellikle şeker, yağ, tuz ve unun çok miktarda olduğu) yiyecekleri, sağlık üzerindeki negatif etkileri bilinmesine rağmen takıntılı bir şekilde ve uzun süre boyunca aşırı yeme davranışıdır.

Kontrol edilmesi zor olan yeme bağımlılığına, ruh hali değişiklikleri de sıklıkla eşlik eder. Bağımlılık yapan yiyecekler, beyinde ödül merkezini aşırı şekilde uyarır ve neredeyse karşı konması imkansız bir bağımlılık davranışı yaratır.

Yeme bağımlılığından muzdarip olan insanlar tetikleyici yiyecekleri yedikleri zaman iyi hisseder, yemedikleri zaman ise huzursuz, mutsuz, sinirli olurlar. Kronik hale gelen bu durum, bağımlılık yapıcı yiyeceklerin doğası gereği yeme miktarlarının giderek artmasıyla seyreder ve muhtemelen ölümcüldür.

BELALI YİYECEKLER VE DOPAMİN SALGISI

Yeme bağımlılığı, temel olarak madde bağımlılığından farklı değildir. Kalorisi vücut tarafından çok çabuk emilen, beyinde ödül merkezini uyararak dopamin salgılanmasına neden olan belirli yiyecekler daha fazla tercih edilir.

Bağımlılık yapıcı belalı yiyecekler:

  • Fazlasıyla işlenmiş yiyecekler, özellikle tatlılar
  • Yağlı veya yüksek kalori içeren yiyecekler, örneğin kızarmış yiyecekler, börek, ekmek vb
  • Aşırı tuz
  • Yüksek yağ içeren hayvansal ürünler, örneğin peynir

Dopamin vücudun pek çok işlevinde kullanılır. Ancak aynı zamanda neşe(öfori) veya iyi hissetme/kafa yapma hisleri de verir. Tıpkı bağımlılık yapıcı ilaç ve maddelerde olduğu gibi dopaminin verdiği bu iyi hisler ve neşe kısa sürer ve akabinde depresyon, memnuniyetsizlik, yorgunluk, odaklanmada güçlük gibi belirtiler ortaya çıkar.

Bağımlılık yapıcı yiyeceklerin beyin kimyasalları (nörotransmitterler) etkilerine ek olarak, bu sağlıksız yiyeceklerin yenmesi ve sindirimi sonucu oluşan metabolik artıklar da aşırı yeme bağımlılığına katkıda bulunur ve durumu daha da karmaşık hale getirir. Açlık durumunda veya sindirimin olmadığı zamanlarda bu metabolik toksinler yoksunluk belirtilerine neden olurlar. Sağlıksız beslenenlerin sıkça yaşadığı, sık acıkma, halsizlik, yorgunluk, baş ağrısı, midede kramp ve kazıntı hissi gibi belirtiler olur.

Sigara ve alkolde olduğu gibi sağlıksız yiyecekleri bırakmak da fiziksel rahatsızlık ve acı veren bir süreçtir. Titreme, bulantı, baş ağrısı, yorgunluk, mide krampları, huzursuzluk hissi gibi detoks belirtileri kişiyi bu döngüden çıkamama yine ve yine aynı yiyecekleri yeme noktasına getirir.

Yeme bağımlılığından tamamen kurtulabilmek, kalori yüklü sağlıksız yiyeceklerden kaçınmaya bağlı. Detoksifikasyon kanallarını normal hale getirmek için vücudun yüksek besin içeren yiyeceklerle adeta yıkanması gerekiyor.

GEÇİŞ SÜRECİNDE NELER OLUR?

Sağlıksız yiyecekler yemenin metabolik ve nörolojik yan etkilerinden bir kısmını veya tümünü, sağlıksız yiyecekleri hayatınızdan çıkarma sürecinde de deneyimleyebilirsiniz.

Bu tatsız belirtileri sıralayalım:

  • Huzursuzluk
  • Kötü ruh hali ve negatif düşünceler
  • Sinirlilik, sabırsızlık
  • Öfke
  • Takıntı
  • Kendini kontrol edememe

Yeme bağımlılığına neden olan yiyecekler, gıdanın endüstrileşmesi sonucu, dünyanın obezite ve sağlık sorunlarının altında yatan en önemli nedenlerden biridir ve diyetlerle çözülmesi imkansızdır. Yeme bağımlığını kontrol altında tutmanın tek yolu doğal ve tam gerçek haliyle bitkisel yiyecekleri daha çok yemektir. Keyif alarak yediğimiz bir yemekten sonra hayatımızın diğer kısımlarından da zevk alabilmeli, yeme bağımlılığının neden olduğu yan etkiler ve rahatsız hisler olmadan hayatın tadını çıkarabilmeliyiz.

ÇOCUKLARINIZI YEME BAĞIMLILIĞINDAN KORUYUN

Çocuklarınıza yapabileceğiniz en önemli yatırım, onları yeme bağımlılığından korumaktır. Bunun alkol ya da madde bağımlılığından korumak kadar önemli olduğunu kendinize sürekli hatırlatın. Unutmayın, çocuklarınızı beslerken, yeme bağımlılığının oluşmasına izin vermeyecek yiyecekleri seçmeniz ve hazırlamanız sizin elinizde.

ÇÖZÜM

Dr. Nurhayat Gül Sağlıklı Yaşam Merkezi’nin zayıflama ve detoks programlarında öğreneceğiniz yemek reçeteleri, yeme bağımlılığından kurtulmanıza yardımcı olur. Söz konusu reçeteler, yüksek besin içerikli doğal gıdalarla hazırlanır ve en önemlisi lezzetlidirler. Damak tadınızı ve yiyecek tercihlerinizi değiştirirken, yemek yemekten tekrar zevk almaya başlayacağınız bu süreçte, ihtiyaçlarınız doğrultusunda gereken desteği yanınızda bulursunuz.

Unutmayın: Sağlıklı yemenin en büyük bonusu, hayat kalitenizin yükselmesi ve erken ölümden korunmaktır.

YEME BAĞIMLILIĞI TESTİ

Yeme bağımlılıklarına ek olarak bu testi koyabilir miyiz?

YİYECEK BAĞIMLISI MIYIM?

  1. Eğer düzenli aralıklarla yemek yemezsem kendimi yorgun, enerjisiz ve gergin hissediyorum.

Evet        Hayır

  1. Sürekli ve takıntılı bir şekilde belirli yiyecekleri yemeyi istiyorum.

Evet        Hayır

  1. Yedikten sonra kendimi halsiz veya rahatsız hissediyorum.

Evet        Hayır

  1. Kötü beslenmek sağlığımı olumsuz etkiliyor.

Evet        Hayır

  1. Kiloluyum ama aşırı yemeye devam ediyorum.

Evet        Hayır

  1. Tatlı yemeye başladığımda duramıyorum.

Evet        Hayır

  1. Kilo vermeye her çalıştığımda başarısız oluyorum ve bırakıyorum.

Evet        Hayır

  1. Açık büfe veya dilediğin kadar ye restoranları tercih ediyorum.

Evet        Hayır

  1. Fiziksel olarak yoksunluk belirtileri yaşıyorum.

Evet        Hayır

  1. Başkaları görmeden atıştırıyorum.

Evet        Hayır

  1. Ailemden/arkadaşlarımdan gizli yiyecek yiyorum ve onlardan saklıyorum.

Evet        Hayır

  1. Aç olmasam da çok yiyorum.

Evet        Hayır

  1. Yeme alışkanlıklarım artık sıkıntı veriyor.

Evet        Hayır

  1. Sosyal ortamlarda veya ailemde yeme alışkanlıklarım sorun oluyor.

Evet        Hayır

  1. Gün boyunca neredeyse sürekli birşeyler yiyorum.

Evet        Hayır