YEME BOZUKLUKLARI

TANIM

Yeme bozukluklarının bir yaşam tarzı seçimi olduğu şeklinde yaygın bir yanlış anlayış vardır. Yeme davranışlarında bozulmalara sebep olan yeme bozuklukları, kişide ciddi ve sıklıkla ölümcül hastalıklara neden olan bir hastalıktır. Yiyecekler , kilo ve vücut şekli konusunda takıntılar yeme bozukluğunun belirtisi olabilir. En sık görülen yeme bozukları anorexia nervosa, blumia nervosa ve binge-eating (aşırı yeme) bozukluklarıdır. Daha farklı ve belirli bir sınıfa girmeyen bazı atipik yeme bozuklukları da vardır ancak onlardab burada bahsetmeyeceğiz.

Bu durumdan muzdarip olanlar beslenme veya kilo sorunlarından dolayı sıklıkla uygun olmayan ve durumlarını daha da ağırlaştıran diyetler yaparlar. Sorunun gerçek çözümünden uzakta bu çabalamalar daha baştan başarısızlığa mahkumdur. Bu nedenle hem doğru bilgilenmeniz, hem de yanlış beslenme ve diyetler yapmaktan kaçınmanız için size aşağıdaki bilgileri sunuyoruz.

ANOREXIA  NERVOSA

Anorexia nervosa’lı kişiler tehlikeli sınırda zayıf iken bile kendilerini aşırı kilolu görürler. Tipik olarak  sürekli kendilerini tartarlar , ciddi şekilde yedikelri yiyeceklari azaltırlar ve sadece belirli yiyecekleri çok az miktarlarda yerler. Anorexia nervosa ölüm riski en yüksek olan psikiyatrik hastalıktır. Kadın ve erkekleri etkileyen bu hastalık açlığın komplikasyonları nedeniyle genç yaşlarda ölüme sebebiyet verirken, intihar nedeniyle ölüm de sıktır.

Belirtiler arasında :

  • Aşırı derecede kısıtlanmış yeme
  • Aşırı zayıflık
  • Amansız bir şekilde zayıf olma uğraşı ve normal veya sağlıklı kiloya ulaşma ve koruma konusunda isteksizlik
  • Kilo almaktan aşırı korkma
  • Bozulmuş vücut imajı, kilo ve vücut şekline bağımlı kendine güven duygusu, ciddi şekilde düşük kilolu olduğunun inkarı

Zamanla gelişebilecek diğer belirtiler:

  • Kemiklerde zayıflama (osteopeni ve osteoporoz)
  • Orta derecede anemi, kas kaybı ve güçsüzlük
  • Saç ve tırnakların kolay kırılması
  • Kuru ve sarıya çalan renk deri
  • Tüm vücutta ince ayva tüylenme
  • Ciddi kabızlık
  • Düşük tansiyon, nabız ve solunum sayısında yavaşlama
  • Kalbin yapısı ve işlevinde bozulma
  • Beyin hasarı
  • Çoklu organ yetmezliği
  • İç vücut ısısında azalma sonucu sürekli üşüme hissi
  • Uyuşukluk, uyuklama , sürekli yorgun hissetme
  • Kısırlık

BLUMIA NERVOSA

Blumia nervosa’lı kişiler kontrol edemedikleri, sık ve tekrarlayan aşırı miktarda yeme atakları yaşarlar. Bu aşırı yeme atağını telafi etmek amacıyla zorla kusma, laksatif ve diüretiklerin aşırı kullanımı,oruç tutma, aşırı egzersiz davranışlarından biri veya kombinasyonuna başvurular. Anorexia nervosa’ya oranla blumia’lı kişilerin daha sağlıklı veya nispeten daha normal kiloda oldukları kabul edilir.

Belirtileri arasında:

  • Sürekli kusma sonucu tahriş olan boğazda yangı ve ağrı
  • Boyun ve çene bölgesindeki tükürük bezlerinde şişme
  • Sürekli mide asidine maruz kalmaktan dolayı diş minesinde zayıflama sonucu diş hassasiyeti ve diş çürümesi
  • Reflü ve diğer mide bağırsak problemleri
  • Laksatif istismarı sonucu bağırsaklarda sıkıntı ve tahriş
  • Zorla ve aşırı sıvı kaybına bağlı dehidratasyon
  • Felç veya kalp krizi ile sonuçlanabilecek elektrolit dengesizliği (sodyum, kalsiyum, potasyum ve diğer hayati mineraller)

BINGE-EATING (AŞIRI YEME BOZUKLUĞU)

Bu yeme bozukluğunda kişi yeme davranışı üzerindeki kontrolünü kaybeder. Blumia nervosa’nın tersine aşırı yeme ataklarını kusma, aşırı egzersiz, oruç izlemez. Sonuç olarak bu kişiler sıklıkla fazla kilolu veya obezdirler. Amerika’da en yaygın görülen yeme bozukluğudur.

Belirtileri arasında:

  • Belirli zaman içerisinde, genellikle çok aşırı miktarda yemek yeme
  • Tıka basa dolu hissederken veya aç değilken yemeye devam etme
  • Aşırı yeme atağı esnasında hızlı yeme
  • Rahatsızlık hissedecek kadar aşırı yemek yeme
  • Utanç duymadan ve rahatsız edilmeden kaçınmak için gizli yemek
  • Yeme sorunu konusunda sıkıntı, utanç ve suçluluk duygusu hissetmek
  • Sık sık diyet yapma ama genellikle kilo verme konusunda başarısız olma

Risk faktörleri:

Yeme bozuklukları sıklıkla ergenlikte, genç erişkin yaşlarda veya daha ileri zamanlarda ortaya çıkar. Bu hastalıklar her iki cinsiyeti de etkiler, buna rağmen kadınlarda 2,5 kat daha fazla görülür. Yeme bozukluğundan etkilenen erkeklerde de bozulmuş vücut imajı vardır. Daha kaslı görünmek konusunda aşırı takıntı sonucu kas dismorfisi bulunabilir.

Araştırmacılar yeme bozukluklarının genetik, biyolojik, davranışsal, psikolojik ve sosyal faktörlerin karmaşık ilişkisinden kaynaklandığını buldular. Araştırmacılar yeme bozukluklarını anlamak için en son bilim ve teknoloji yöntemlerini kullanıyorlar.

TEDAVİ VE TERAPİLER

Yeterli ve uygun bir beslenme, aşırı egzersizin azaltılması, laksatif ve diüretik kullanımının durdurulması tedavinin temellerini oluşturur. Tedavi planı kişinin ihtiyaçlarına göre belirlenmekle beraber aşağıdakileden bir veya birkaçını içerebilir.

Bireysel, grup ve/veya aile terapisi

Tıbbi bakım ve izleme

Beslenme danışmanlığı

İlaç tedavisi

PSİKOTERAPİLER

Yeme bozuklukları konusunda uzman ve tecrübeli bir psikiyatristle çalışılması kesinlikle zorunludur. Bu nedenle kliniğimize yeme bozukluğu nedeniyle veya kilo verme amacıyla başvuranlar mutlaka alanında deneyimli olan psikiyatristlerle beraber ele alınmakta ve sürekli kilo konusunda zorluk yaşayan bu insanların vakit kaybetmeyip sorunun gerçek çözümünü sağlayacak şekilde tedavi olmalı sağlanmaktadır. Bu süre içerisinde doğru beslenme desteği sunulmaktadır. Ancak asıl tedavi farklı yaklaşımlı psikoterapi metodları veya bir diğer psikoterapi yöntemi olan bilişsel-davranışsal terapi ile kişiye yardımı olmayan, bozulmuş düşünce kalıplarını farketme ve yanlış inanışlarını değiştirmesi ile sağlanır. Yine de tedavi süreci kişiye özgü olup psikiyatr tarafından belirlenir ve uygulanır.

İLAÇLAR

Kanıtlar aynı zamanda antidepresanlar, antipsikotikler, ruh hali düzenleyiciler gibi ilaç gruplarının yeme bozukluklarının tedavisinde, tekrarlanmasının önlenmesinde, endişe ve depresyon gibi eşlik eden bozuklukların tedavisinde kullanılabilir. Tedavi psikiyatrist tarafından uygun görüldüğü şekilde belirlenir.

Yemekte farkındalık, farkında yemek çalışmalarının da yararı görüldüğünden öğrenilmesi tavsiye edilir.